Zwijndrecht (België)

Uiterlijk naar zijbalk verplaatsen verbergen Zwijndrecht
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Zwijndrecht Wapen van Zwijndrecht (Details) (Details)
Zwijndrecht (België)
Zwijndrecht
Geografie
Gewest Vlag Vlaanderen Vlaanderen
Provincie Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
20,24 km² (2021)
34,79%
11,57%
53,64%
Coördinaten 51° 13' NB, 4° 20' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
19.547 (01/01/2023)
49,06%
50,94%
965,53 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2023)
20,97%
57,61%
21,42%
Buitenlanders 9,88% (01/01/2022)
Politiek en bestuur
Burgemeester André Van de Vyver (Groen)
Bestuur Groen, CD&V, Vooruit
Zetels
Groen
N-VA
CD&V
Vlaams Belang
Vooruit
25
8
9
3
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen 21.311 euro/inw. (2020)
Werkloosheidsgraad 6,18% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
2070
2070
Deelgemeente
Zwijndrecht
Burcht
Zonenummer 03
NIS-code 11056
Politiezone Zwijndrecht
Hulpverleningszone Antwerpen
Website www.zwijndrecht.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Antwerpen
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België
De Heilige-Kruisverheffingskerk in het centrum van Zwijndrecht Pastorij Voormalig gemeentehuis

Zwijndrecht is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen, en ligt in het Waasland. De gemeente telt ruim 19.000 inwoners. Zwijndrecht ligt aan de Schelde, op de linkeroever van de rivier, tegen de provincie Oost-Vlaanderen. Zwijndrecht behoort tot het kieskanton Antwerpen en tot het vijfde gerechtelijk kanton Antwerpen.

Toponymie

Het toponiem Zwijndrecht bestaat uit twee woorddelen, namelijk zwijn en -drecht.

Zwijndrecht kan dan ook verklaard worden als een stromingsgeul.

Geografie

Deelgemeenten

# Naam Opp.
(km²)
Inwoners
(2020)
Inwoners
per km²
NIS-code
1 Zwijndrecht 15,75 11.634 739 11056A
2 Burcht 4,49 7.520 1.675 11056B

Kernen

De huidige gemeente Zwijndrecht ontstond op 1 januari 1977 door de fusie van de kerngemeente Zwijndrecht met de toen opgeheven gemeente Burcht. Zwijndrecht en Burcht maken pas sinds 31 maart 1923 deel uit van de provincie Antwerpen. Daarvoor was de Schelde de grens en behoorden beide toenmalige gemeenten tot de provincie Oost-Vlaanderen. De overdracht kwam er in ruil voor de belofte dat Oost-Vlaanderen via een tunnel onder de Schelde met Antwerpen verbonden zou worden; dat werden de Sint-Annatunnel en de Waaslandtunnel. In hetzelfde jaar werden ook de voormalige Borgerweertpolder met de Sint-Annaparochie op het Vlaams Hoofd (Sint-Anneke) van Zwijndrecht losgemaakt en het geheel onder de naam Linkeroever bij de stad Antwerpen gevoegd. Op kerkelijk gebied behoort Zwijndrecht nog steeds bij het bisdom Gent. Daarmee onderscheidt Zwijndrecht zich op kerkelijk gebied van de Antwerpse Linkeroever, die uit één parochie bestaat (Sint-Anna-ten-Drieën) en integraal tot het bisdom Antwerpen behoort.

De parochie Beveren-Zwijndrecht valt onder het bisdom Gent, en is onderdeel van het Dekenaat Waasland.

Buurgemeenten

Bezienswaardigheden

Atmosfeer van Winke Besard voor het project: Kunst in de straat

Tussen 1991 en 2012 kocht de gemeente, in samenwerking met de Cultuurraad, een twintigtal kunstwerken aan voor het project: Kunst in de straat. De werken staan opgesteld in de openbare ruimte.

Natuur en landschap

Zwijndrecht ligt aan de Schelde op een hoogte van 2 tot 3 meter. Door de sterke verstedelijking, waaronder veel infrastructuur en industrie, is het oorspronkelijke polderlandschap goeddeels verdwenen. Natuurgebieden zijn het Vlietbos, de Blokkersdijk en de Vlakte van Zwijndrecht. Ook de Defensieve Dijk, met het fort Halve Maan, is een boeiend gebied.

Demografie

Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Inwoners
van jaar tot jaar
Op 1 januari
1992 tot heden
Aantal
1992 18.201
1993 18.145
1994 18.054
1995 17.983
1996 17.973
1997 18.005
1998 17.887
1999 17.842
2000 17.801
2001 17.744
2002 17.743
2003 17.914
2004 18.000
2005 18.104
2006 18.231
2007 18.352
2008 18.420
2009 18.480
2010 18.573
2011 18.656
2012 18.643
2013 18.794
2014 18.952
2015 18.936
2016 18.957
2017 18.985
2018 19.002
2019 19.056
2020 19.154
2021 19.263
2022 19.243
2023 19.547
2024 19.580

Politiek

Geschiedenis

(Voormalige) Burgemeesters
Tijdspanne Burgemeester
1953 - 1983 Adrien Van Roeyen (CVP)
1983 - 1985 Robert Duflou (CVP)
1986 - 1988 René Schrauwen (CVP)
1989 - 1994 Oktaaf Meyntjens (VU)
1995 - 2012 Willy Minnebo (Agalev / Groen)
2012 - 2024 André Van de Vyver (Groen)
Legislatuur 1995 – 2000

In de aanloop van de verkiezingen van 1994 besloten de tweede grootste partijen (en tevens coalitiepartners tijdens de vorige legislatuur), met name de Volksunie en de CVP - in kartel naar de verkiezingen te gaan. Dit kon evenwel niet rekenen op de steun van een belangrijke factie binnen de Volksunie. Hierdoor ontstond de scheurlijst VolUit. De verkiezingen draaide dramatisch uit voor het kartel (onder de naam GEM), dat zijn meerderheid van 15 zetels verloor (−27,30% ten opzichte van het gezamenlijk resultaat van 1988, oftewel −7 zetels). VolUit kon van het verlies echter slechts gedeeltelijk profiteren en strandde op 8,03% (2 zetels).

Agalev en de KP van Willy Minnebo besloten dan weer de handen in elkaar te slaan en trokken met een gezamenlijke lijst naar de verkiezingen. Winnaars deze verkiezingen waren het Vlaams Blok (dat voor de eerste maal opkwam) met 11,59% (3 zetels), VLD (dat de vorige verkiezingen niet was opgekomen) met 9,85% (2 zetels), Agalev 15,45% (+3,58%, 4 zetels) en de groene scheurlijst GA met 4,7% (echter onvoldoende voor een zitje in de gemeenteraad). ROSSEM, W.O.W. en WIT konden niet overtuigen en strandden elk net onder de 2%. De SP ten slotte moest een klein verlies incasseren van 0,7% en strandde op 19,34%.

Er werd een coalitie gesloten tussen Agalev, SP, VLD en Voluit met voormalig KP-er Willy Minnebo als burgemeester. Minnebo werd zo de eerste groene burgemeester van Vlaanderen.

Legislatuur 2013 – 2018

Burgemeester is André Van de Vyver (Groen). Hij leidt een coalitie bestaande uit Groen en CD&V. Samen vormen ze de meerderheid met 13 op 25 zetels.

Legislatuur 2018 - 2024

De gemeenteraadsverkiezingen van 2018 maakten van N-VA met 0,6% verschil de grootste partij van Zwijndrecht. De coalitie Groen-CD&V haalde niet langer een meerderheid en dus besloot Groen om ook met sp.a in zee te gaan. CD&V en N-VA haalden samen evenmin een meerderheid, zodat CD&V besloot in de coalitie te blijven met Groen en sp.a. André Van de Vyver, die de meeste voorkeurstemmen haalde (1.387), volgde zichzelf op als burgemeester. Groen, Vooruit (sp.a) en CD&V vormen een meerderheid met 13 op 25 zetels. In oktober 2023 werd een wisselmeerderheid van N-VA, CD&V en VB gevormd om op 26 oktober met 14 op 25 zetels een fusie van Zwijndrecht met Beveren en Kruibeke goed te keuren. Op 22 december werd door de Vlaamse regering beslist dat Zwijndrecht bij deze fusie in 2025 van de provincie Antwerpen naar Oost-Vlaanderen verhuist.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976
Partij of kartel 10-10-1976 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006 14-10-2012 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25 % 25
CVP1 / GEM2 / CD&V3 43,721 12 26,981 8 22,441 6 25,652 8 14,841 4 15,293 4 15,533 4 14,63 3
VU1 / VolUit2 / VU&ID3 / N-VA4 27,241 7 31,781 10 30,511 9 8,032 2 10,513 2 3,424 0 29,664 8 29,44 9
SP1 / sp.a2 20,011 5 20,021 5 20,041 5 19,341 6 16,221 4 14,562 4 9,622 2 9,22 2
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 - 8,321 1 11,871 3 15,451 4 24,281 7 33,592 10 31,433 9 28,83 8
PVV1 / VLD2 / VLD-VIVANT3 / Open Vld4 - 4,651 0 - 9,852 2 12,242 3 7,913 1 2,914 0 5,14 0
Vlaams Blok1 / VB-VLOTT2 / Vlaams Belang3 - - - 11,591 3 171 5 22,572 6 10,843 2 12,93 3
KPB1 / KP2 8,141 1 8,241 1 7,52 1 - - - - -
LDO - - 7,65 1 - - - - -
Anderen(*) 0,89 0 - - 10,1 0 4,91 0 2,65 0 - -
Totaal stemmen 11614 12003 13203 12670 12664 13556 13177 13318
Opkomst % 94,92 91,94 91,74 93,61 89,78 92,5
Blanco en ongeldig % 3,63 3,6 4,21 4,81 3,35 3,05 2,37 3,1

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde meerderheid zijn vetjes gedrukt. De grootste partij is in kleur.
(*) 1976: PVDA (0,89%) / 1994: GA (4,7%), W.O.W. (1,95%), WIT (1,74%), ROSSEM (1,71%) / 2000: OSCAR (4,91%) / 2006: 2070 (2,65%)

Structuur

De gemeente Zwijndrecht ligt in het kieskanton Antwerpen, het provinciedistrict Antwerpen, het kiesarrondissement Antwerpen en ten slotte de kieskring Antwerpen.

Zwijndrecht Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaanderen Vlaanderen Vlag Antwerpen (provincie) Antwerpen Antwerpen Zwijndrecht
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Antwerpen Antwerpen Antwerpen Antwerpen Zwijndrecht
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Mobiliteit

Fiets

De fietssnelweg F4 verbindt Zwijndrecht met Gent en met Antwerpen Linkeroever en loopt grotendeels naast spoorlijn 59. Er zijn nog delen die moeten afgewerkt worden.

De Fietssnelweg F41 verbindt de haven van Gent met de Waaslandhaven. Ook van deze fietssnelweg moeten er nog delen worden afgewerkt.

De Lange-afstandsfietsroute 'Grensroute' verbindt Zwijndrecht via de Kennedyfietstunnel met Antwerpen en in de andere richting met Beveren.

Openbaar vervoer

Station Zwijndrecht. Type 1895: dit model stationsgebouw is overal in België te vinden. Herenhuis uit de tweede helft van de 19de eeuw, heden het OCMW Voormalig huis van Jan Baptist Tassijns, baljuw en griffier van Zwijndrecht en voornaam figuur in de Waaslandse Boerenkrijg Herenhuis, c. 1906

Zwijndrecht heeft een station aan de spoorlijn 59 tussen Antwerpen en Sint-Niklaas. Dit station Zwijndrecht wordt tijdens de week bediend door 2 treinen per uur in beide richtingen, in het weekend is één trein per uur in beide richtingen

De Antwerpse tramlijn 3 rijdt vanuit Merksem door Antwerpen en Zwijndrecht naar de Park+Ride bij de grens met Melsele (Oost-Vlaanderen).

Wegennet

De gemeente wordt doorsneden door de snelwegen A14/E17 en A11/E34, die ten oosten van Zwijndrecht samenkomen in het begin van de Antwerpse ring R1. De A14/E17 loopt centraal tussen Zwijndrecht en Burcht. Afrit 17 (Zwijndrecht) ontsluit beide plaatsen; net op de westelijke grens van de gemeente ligt afrit 16 (Kruibeke). Door het noorden van de gemeente loopt de A11/E34, met een afrit naar het havengebied in het noorden van de gemeente.

Milieu

In mei 2021 werden bij grondwerken voor de aanleg van de Oosterweelverbinding in de bodem grote hoeveelheden van de toxische stof PFOS gevonden.

Sport

Volgende sportverenigingen zijn actief in Zwijndrecht:

Voetbal

Gevechtssporten

Overige

Bekende personen

Trivia

Partnersteden

Nabijgelegen kernen

Burcht, Kallo, Linkeroever, Melsele

Externe links

Vlag van het Waasland · · Sjabloon bewerken Wapen van het Waasland Plaatsen in de streek Waasland

Steden: Lokeren · Sint-Niklaas
Gemeenten: Beveren · Kruibeke · Moerbeke · Sint-Gillis-Waas · Stekene · Temse · Waasmunster · Zwijndrecht
Belgische streken · Antwerpen · Oost-Vlaanderen · Vlaanderen

Vlag van België · · Sjabloon bewerken Vlag van de provincie Antwerpen Gemeenten in de provincie Antwerpen

Aartselaar · Antwerpen · Arendonk · Baarle-Hertog · Balen · Beerse · Berlaar · Boechout · Bonheiden · Boom · Bornem · Borsbeek · Brasschaat · Brecht · Dessel · Duffel · Edegem · Essen · Geel · Grobbendonk · Heist-op-den-Berg · Hemiksem · Herentals · Herenthout · Herselt · Hoogstraten · Hove · Hulshout · Kalmthout · Kapellen · Kasterlee · Kontich · Laakdal · Lier · Lille · Lint · Malle · Mechelen · Meerhout · Merksplas · Mol · Mortsel · Niel · Nijlen · Olen · Oud-Turnhout · Putte · Puurs-Sint-Amands · Ranst · Ravels · Retie · Rijkevorsel · Rumst · Schelle · Schilde · Schoten · Sint-Katelijne-Waver · Stabroek · Turnhout · Vorselaar · Vosselaar · Westerlo · Wijnegem · Willebroek · Wommelgem · Wuustwezel · Zandhoven · Zoersel · Zwijndrecht
België: Provincies · Gemeenten

Mediabestanden